Câu hỏi: Kí hiệu thể hiện số tự nhiên a chia hết cho số tự nhiên b là gì? Câu 75: Số chia hết cho 3 có dạng nào? Câu 76: Số tự nhiên x nào thỏa mãn x + 5 chia hết cho x − 3? Câu 77: Trong các tổng đã cho, tổng nào chia hết cho 12? Câu 78: Cho a = 36, b = 3. Khẳng định nào đúng? Câu 79: Tập hợp X gồm các số tự nhiên nhỏ hơn 6 và là ước của 8 là tập hợp nào? Câu 80: Tổng 1 · 2 · 3 · 4 · 5 · 6 + 42 chia hết cho số nào? Câu 81: Số nào chia hết cho mọi số tự nhiên khác 0?
- Câu đầu — A. a : b
- Câu đầu — B. alb
- Câu đầu — C. b : a
- Câu đầu — D. bla
- Câu 75 — A. 3 + k (k ∈ ℕ)
- Câu 75 — B. 4 · k (k ∈ ℕ*)
- Câu 75 — C. 3 · k (k ∈ ℕ)
- Câu 75 — D. 3 − k (k ∈ ℕ)
- Câu 76 — A. x = 11
- Câu 76 — B. x = 3
- Câu 76 — C. x = 22
- Câu 76 — D. x = 33
- Câu 77 — A. 6 + 12 + 24
- Câu 77 — B. 20 + 12
- Câu 77 — C. 24 + 60 + 12
- Câu 77 — D. 120 + 18 + 180
- Câu 78 — A. b : a
- Câu 78 — B. a không chia hết cho b
- Câu 78 — C. a là ước của b
- Câu 78 — D. a là bội của b
- Câu 79 — A. X = {0; 1; 2}
- Câu 79 — B. X = {0; 1; 2; 4}
- Câu 79 — C. X = {1; 2; 4}
- Câu 79 — D. X = {2; 4}
- Câu 80 — A. 9
- Câu 80 — B. 7
- Câu 80 — C. 5
- Câu 80 — D. 3
- Câu 81 — A. 0
- Câu 81 — B. 10
- Câu 81 — C. 100
- Câu 81 — D. 1 000
Đáp án đúng là B. alb, theo đáp án gốc của câu đầu. Kí hiệu của quan hệ a chia hết cho b cần được đối chiếu với ảnh gốc vì các nét kí hiệu trong bản chữ bị nhận dạng không rõ. Đáp án đúng là C. 3 · k ở câu 75 vì đó là dạng của một số chia hết cho 3. Đáp án đúng là A. x = 11 ở câu 76 vì x − 3 = 8 là ước của 8. Đáp án đúng là C. 24 + 60 + 12 ở câu 77 vì tổng bằng 96. Đáp án đúng là D. a là bội của b ở câu 78 vì 36 = 3 · 12. Đáp án đúng là C. X = {1; 2; 4} ở câu 79 vì đó là các ước của 8 nhỏ hơn 6. Đáp án đúng là D. 3 ở câu 80 vì tổng bằng 762, chia hết cho 3. Đáp án đúng là A. 0 ở câu 81 vì 0 chia hết cho mọi số tự nhiên khác 0.

Vì sao các đáp án trên đúng?
Quan hệ chia hết là căn cứ chung của cả tám câu: a chia hết cho b khi tồn tại số tự nhiên k sao cho a = b · k, với b khác 0. Áp dụng định nghĩa và các quy tắc chia hết:
- Câu đầu: Lời giải gốc chọn B và nêu các cách viết a ⋮ b hoặc b | a, đều có nghĩa là a chia hết cho b. Tuy nhiên, chữ «alb» trong phương án B không cho thấy chắc chắn kí hiệu ban đầu là gì. Cần xem ảnh để xác nhận phương án tương ứng với a ⋮ b.
- Câu 75: Số có dạng 3k, với k ∈ ℕ, là bội của 3. Chẳng hạn, k = 0 và k = 4 lần lượt cho 0 và 12.
- Câu 76: x + 5 = (x − 3) + 8. Vì x − 3 chia hết cho chính nó, điều kiện đề bài tương đương x − 3 là ước của 8. Trong các lựa chọn, x = 11 cho x − 3 = 8 và x + 5 = 16.
- Câu 77: 24 + 60 + 12 = 96 = 12 · 8, nên tổng chia hết cho 12.
- Câu 78: 36 = 3 · 12; do đó a chia hết cho b, hay a là bội của b.
- Câu 79: Các ước tự nhiên của 8 là 1, 2, 4, 8. Lọc những số nhỏ hơn 6 được X = {1; 2; 4}.
- Câu 80: 1 · 2 · 3 · 4 · 5 · 6 = 720; cộng 42 được 762. Tổng chữ số 7 + 6 + 2 = 15 chia hết cho 3, nên 762 chia hết cho 3.
- Câu 81: Với mọi số tự nhiên n khác 0, ta có 0 = n · 0. Vì thế 0 chia hết cho n.
Vì sao các phương án còn lại sai?
Phần lớn phương án nhiễu nhầm chiều của quan hệ ước–bội, đưa số 0 vào tập ước, hoặc bỏ qua phép kiểm tra chia hết. Riêng câu đầu có lỗi hiển thị kí hiệu, nên không thể bác bỏ B hoặc D chỉ dựa vào chuỗi «alb», «bla»:
- Câu đầu: A và C dùng dấu hai chấm để viết phép chia, không phải kí hiệu khẳng định «chia hết». Theo quy ước ước–bội, b | a nghĩa là b là ước của a. Nếu «bla» ở D thực sự là b | a, D cũng diễn đạt đúng yêu cầu, trái với đáp án B của nguồn; nếu «alb» ở B là a | b, B lại diễn đạt chiều ngược. Vì vậy, cần đối chiếu ảnh gốc trước khi dùng câu này để chấm đáp án.
- Câu 75: A và D không luôn tạo bội của 3: lấy k = 1 thì lần lượt được 4 và 2. B cũng sai vì 4k không luôn chia hết cho 3; k = 1 cho kết quả 4.
- Câu 76: B làm x − 3 = 0, không thể dùng làm số chia. Với C, x − 3 = 19; với D, x − 3 = 30. Cả 19 và 30 đều không phải ước của 8.
- Câu 77: A bằng 42, B bằng 32, D bằng 318; không số nào chia hết cho 12. Ở A và D, chỉ một số hạng không chia hết cho 12 cũng đủ làm tổng không chia hết cho 12 khi các số hạng còn lại đều chia hết.
- Câu 78: A không thể hiện 3 chia hết cho 36; B phủ nhận sai phép chia 36 : 3; C đảo chiều quan hệ, bởi 36 không phải ước của 3.
- Câu 79: A và B chứa 0, trong khi 0 không phải ước của 8. D thiếu 1, mà 1 là ước của mọi số tự nhiên.
- Câu 80: 762 không chia hết cho 9 vì tổng chữ số là 15; không chia hết cho 7 vì 762 = 7 · 108 + 6; không chia hết cho 5 vì chữ số tận cùng không phải 0 hoặc 5.
- Câu 81: 10, 100 và 1 000 đều không chia hết cho 3 vì tổng chữ số của mỗi số bằng 1. Chúng không thể chia hết cho mọi số tự nhiên khác 0.
Kiến thức liên quan về chia hết, ước và bội
Nếu a = b · k với b ≠ 0 và k ∈ ℕ, thì a là bội của b, còn b là ước của a. Có thể viết a ⋮ b hoặc b | a; hai cách viết khác vị trí của a và b nhưng cùng diễn đạt một quan hệ. Ngược lại, b ∤ a nghĩa là b không phải ước của a. Khi tìm ước trong tập số tự nhiên, không đưa 0 vào danh sách vì không thể chia cho 0.
Các câu tính toán vận dụng ba cách kiểm tra: đưa số về dạng tích, biến đổi một biểu thức thành «số chia + phần dư», hoặc xét từng số hạng của tổng. Với số chia hết cho 3, có thể nhận diện qua dạng 3k hoặc qua tổng các chữ số. Trường hợp đặc biệt cần nhớ là 0 chia hết cho mọi số tự nhiên khác 0, dù 0 không phải ước của 8 hay của bất kì số nào.
Mẹo nhận diện nhanh
Trước khi chọn đáp án, hãy xác định số nào là bội, số nào là ước. Gặp x + 5 chia hết cho x − 3, hãy trừ hai biểu thức để được 8 và xét ước của 8. Gặp tổng nhiều số hạng, kiểm tra từng số hạng hoặc tính tổng; gặp tích cộng một số, kiểm tra tính chia hết của từng phần. Với câu hỏi về kí hiệu không chia hết hoặc chia hết, cần đọc đúng chiều của dấu «|» và đối chiếu ảnh nếu kí hiệu đã bị lỗi nhận dạng.

