Câu hỏi: Gió Tây ôn đới thổi từ áp cao
- A. chí tuyến về xích đạo.
- B. ôn đới về chí tuyến.
- C. xích đạo về ôn đới.
- D. chí tuyến về ôn đới.
Đáp án đúng là D. chí tuyến về ôn đới. Gió Tây ôn đới hình thành do chênh lệch khí áp giữa đai áp cao cận chí tuyến (khoảng vĩ độ 30°) và đai áp thấp ôn đới (khoảng vĩ độ 60°), nên gió thổi từ chí tuyến về phía ôn đới.
Vì sao đáp án D đúng?
Đáp án D đúng vì gió luôn thổi từ nơi khí áp cao về nơi khí áp thấp, và gió Tây ôn đới nằm giữa hai đai áp này. Đai áp cao cận chí tuyến nằm ở khoảng 30° Bắc và Nam; đai áp thấp ôn đới nằm ở khoảng 60° Bắc và Nam. Khoảng cách giữa hai đai là 30° vĩ tuyến, tạo nên hành lang hoạt động của gió Tây ôn đới.
Xác định hướng gió theo quy luật gió thổi từ áp cao về áp thấp: từ khoảng vĩ độ 30° về khoảng vĩ độ 60°. Vì vậy gió xuất phát từ chí tuyến và hướng về ôn đới — đúng như phương án D mô tả.
Trên đường di chuyển, gió chịu tác động của lực Coriolis: lệch sang phải ở bán cầu Bắc và lệch sang trái ở bán cầu Nam. Kết quả là ở bán cầu Bắc gió có hướng tây nam, ở bán cầu Nam gió có hướng tây bắc; cả hai đều mang thành phần tây nên được gọi chung là gió Tây. Đây là lý do tên gọi “Tây” xuất hiện, dù hướng gốc bắc – nam của luồng khí là từ chí tuyến về ôn đới.
Vì sao các phương án còn lại sai?
Các phương án A, B, C sai vì mô tả sai cặp đai khí áp — tức sai điểm xuất phát hoặc điểm đến của luồng gió.
- A. chí tuyến về xích đạo: đây là hướng của gió Tín phong (gió Mậu dịch), thổi từ áp cao cận chí tuyến (30°) về áp thấp xích đạo (0°). Điểm đến sai nên không phải gió Tây ôn đới.
- B. ôn đới về chí tuyến: đảo ngược chiều thổi. Gió chỉ thổi từ áp cao sang áp thấp, mà ôn đới là áp thấp nên không thể là nơi xuất phát. Phương án này dễ nhầm nhất vì vẫn nhắc đúng hai đai khí áp, chỉ sai chiều.
- C. xích đạo về ôn đới: xích đạo là đai áp thấp, không phải nơi khởi phát của một luồng gió thổi ra. Cách mô tả này vi phạm quy luật cơ bản về khí áp.
Hệ thống kiến thức về gió Tây ôn đới
Gói kiến thức cần nắm gồm phạm vi hoạt động, cơ chế hình thành và đặc điểm của loại gió này.
- Phạm vi: gió thổi quanh năm ở các vĩ độ trung gian, khoảng 30° đến 60° Bắc và Nam — vùng ôn đới của cả hai bán cầu.
- Cơ chế: chênh lệch khí áp giữa đai áp cao cận chí tuyến và đai áp thấp ôn đới; gió thổi từ áp cao về áp thấp.
- Ảnh hưởng của lực Coriolis: lệch phải ở bán cầu Bắc, lệch trái ở bán cầu Nam, tạo thành hướng tây — nguồn gốc tên gọi.
- Tính chất: thường mang hơi ẩm từ đại dương vào lục địa, gây mưa nhiều ở bờ tây lục địa vùng ôn đới; đây là cơ sở giải thích khí hậu ôn đới hải dương điển hình ở Tây Âu.
Phân biệt với gió Tín phong: cùng xuất phát từ áp cao cận chí tuyến nhưng Tín phong thổi về xích đạo, còn gió Tây ôn đới thổi về ôn đới. Hai loại gió này đối lập nhau về điểm đến, dù chung điểm khởi phát.
Mẹo ghi nhớ nhanh
Ghép tên gió với đai khí áp đích: “Tây” đi về phía ôn đới, “Tín phong” đi về phía xích đạo. Cả hai đều rời áp cao chí tuyến, nên chỉ cần nhớ đích đến là phân biệt được.
Cách kiểm tra ngược: nếu phương án nói gió thổi từ nơi áp thấp (xích đạo, ôn đới) ra ngoài, loại ngay — gió không bao giờ thổi từ áp thấp về áp cao.
