Câu hỏi: Tính cự li vận chuyển hàng hóa trung bình của loại hình vận tải đường hàng không ở nước ta năm 2020, biết rằng khối lượng vận chuyển là 272,4 nghìn tấn, khối lượng luân chuyển là 528,4 triệu tấn.km (đơn vị tính: km, làm tròn kết quả đến hàng đơn vị).
- A. 1930
- B. 1428
- C. 1731
- D. 1940
Đáp án đúng là D. 1940 km. Công thức tính cự li vận chuyển trung bình là lấy khối lượng luân chuyển chia cho khối lượng vận chuyển. Sau khi thống nhất đơn vị, kết quả làm tròn đến hàng đơn vị là 1940 km.

Vì sao đáp án D đúng?
Cự li vận chuyển hàng hóa trung bình được tính bằng khối lượng luân chuyển chia cho khối lượng vận chuyển. Số liệu của hai đại lượng đang dùng bậc đơn vị khác nhau: một bên là triệu tấn.km, bên kia là nghìn tấn. Vì vậy, cần đổi đơn vị trước khi chia.
- Đổi khối lượng vận chuyển: 272,4 nghìn tấn = 272.400 tấn.
- Đổi khối lượng luân chuyển: 528,4 triệu tấn.km = 528.400.000 tấn.km.
- Áp dụng công thức: 528.400.000 tấn.km : 272.400 tấn ≈ 1939,8 km.
- Làm tròn đến hàng đơn vị: 1940 km.
Đơn vị tấn triệt tiêu trong phép chia, nên kết quả có đơn vị km, đúng với yêu cầu của đề bài.
Vì sao các phương án còn lại sai?
Cả ba phương án A, B và C đều không khớp với thương số tính từ dữ liệu đã cho. Có thể kiểm tra bằng cách lấy mỗi cự li đề xuất nhân với 272.400 tấn: nếu đúng, tích phải xấp xỉ 528,4 triệu tấn.km.
- A. 1930 km: Đây là phương án dễ nhầm nhất vì gần 1940 km. Tuy nhiên, 1930 × 272.400 = 525.732.000 tấn.km, thấp hơn số liệu đề bài 2.668.000 tấn.km; không thể chọn 1930 khi làm tròn thương số đến hàng đơn vị.
- B. 1428 km: Tích 1428 × 272.400 = 388.987.200 tấn.km, thấp hơn nhiều so với 528.400.000 tấn.km.
- C. 1731 km: Tích 1731 × 272.400 = 471.524.400 tấn.km, cũng không phù hợp với khối lượng luân chuyển đã cho.
Kiến thức cần nắm về chỉ tiêu vận tải
Khối lượng vận chuyển cho biết tổng khối lượng hàng hóa được chuyên chở, tính bằng tấn. Khối lượng luân chuyển phản ánh khối lượng hàng hóa gắn với quãng đường vận chuyển, tính bằng tấn.km. Lấy khối lượng luân chuyển chia cho khối lượng vận chuyển sẽ cho quãng đường vận chuyển bình quân của mỗi tấn hàng hóa.
Cần phân biệt tấn.km với km: 528,4 triệu tấn.km không phải tổng quãng đường tính bằng km, nên không thể dùng trực tiếp làm đáp án. Khi tử số ghi bằng triệu tấn.km còn mẫu số ghi bằng nghìn tấn, có thể tính gọn 528,4 : 272,4 × 1000; thừa số 1000 thể hiện chênh lệch giữa «triệu» và «nghìn».
Cách nhận diện và tính nhanh
Gặp yêu cầu tìm cự li vận chuyển trung bình, hãy nhận diện cặp số liệu tấn.km và tấn, rồi lấy số liệu tấn.km chia cho số liệu tấn. Trước khi chọn đáp án, kiểm tra bậc đơn vị và yêu cầu làm tròn. Với bài này, 528,4 : 272,4 × 1000 xấp xỉ 1940 km, nên chọn D.

