Câu hỏi: Phát biểu không đúng với dân số nước ta hiện nay là
- A. Có cơ cấu dân số vàng.
- B. Tốc độ già hóa nhanh.
- C. Số nam nhiều hơn số nữ.
- D. Tuổi thọ trung bình tăng.
Đáp án đúng là C. Số nam nhiều hơn số nữ. Theo lời giải của đề, dân số Việt Nam có cơ cấu dân số vàng, đang già hóa nhanh và có tuổi thọ trung bình tăng; nhận định về số nam và số nữ là nhận định không đúng.

Vì sao đáp án C đúng?
Cơ cấu giới tính là căn cứ để xét phương án C: phương án này so sánh số nam và số nữ trong toàn bộ dân số, không chỉ trong một nhóm tuổi hay một địa phương. Theo lời giải gốc, số nữ nhiều hơn số nam, nên phát biểu “số nam nhiều hơn số nữ” là phát biểu cần chọn.
Đây là thông tin có thể thay đổi theo thời gian. Đề không nêu năm thống kê, vì vậy kết luận C cần được hiểu theo dữ liệu mà lời giải của đề sử dụng, không coi là nhận định đúng cho mọi thời điểm.
Vì sao các phương án còn lại không được chọn?
- A. Có cơ cấu dân số vàng: Theo lời giải, Việt Nam đang ở thời kỳ dân số vàng, tức là nhóm người trong độ tuổi lao động chiếm tỉ trọng cao. Vì vậy, A không phải phát biểu sai mà câu hỏi yêu cầu tìm.
- B. Tốc độ già hóa nhanh: Già hóa dân số nói đến sự gia tăng tỉ trọng người cao tuổi. Dân số vàng và già hóa không loại trừ nhau: một nước có thể đang có lực lượng lao động đông, đồng thời tỉ trọng người cao tuổi tăng nhanh. Đây là phương án dễ nhầm nhất.
- D. Tuổi thọ trung bình tăng: Lời giải xác định đây là một xu hướng của dân số nước ta. Tuổi thọ tăng cũng có thể góp phần làm tỉ trọng người cao tuổi tăng, nên D không mâu thuẫn với B.
Kiến thức liên quan và hai câu hỏi tiếp theo trong ảnh
Khi đối chiếu các nhận định về dân số, cần tách ba tiêu chí: cơ cấu tuổi để xét dân số vàng và già hóa; cơ cấu giới tính để so sánh số nam, số nữ; và tuổi thọ trung bình để xét xu hướng sống lâu hơn. Các tiêu chí này liên quan với nhau nhưng không thể dùng thay cho nhau.
Quá trình đô thị hóa
Câu hỏi: Quá trình đô thị hóa ở nước ta hiện nay
- A. Chững lại, tỉ lệ dân thành thị thấp.
- B. Thay đổi tích cực, số đô thị tăng lên.
- C. Phân bố đồng đều, nhiều đô thị lớn.
- D. Diễn ra chậm, số dân thành thị giảm.
Đáp án đúng là B. Thay đổi tích cực, số đô thị tăng lên. Theo lời giải, quá trình đô thị hóa tiếp diễn và số đô thị tăng. A và D sai ở nhận định đô thị hóa chững lại hoặc số dân thành thị giảm; C sai vì đô thị phân bố không đồng đều, dù có những nơi tập trung nhiều đô thị.
Loại hình trang trại
Câu hỏi: Loại hình trang trại nào sau đây chiếm tỉ trọng cao nhất ở nước ta?
- A. Trồng trọt.
- B. Chăn nuôi.
Đáp án đúng là A. Trồng trọt. Lời giải gốc xác định trang trại trồng trọt có tỉ trọng cao hơn trang trại chăn nuôi. Tuy nhiên, phần đề được cung cấp chỉ có hai phương án và không nêu năm thống kê; không nên dùng kết luận này để khẳng định thứ hạng của mọi loại hình trang trại ở mọi thời điểm.
Cách nhận diện nhanh
Với câu hỏi tìm phát biểu không đúng, trước hết xác định tiêu chí của từng phương án rồi đối chiếu với lời giải: tuổi, giới tính hay tuổi thọ. Với đô thị hóa, tách tốc độ phát triển khỏi sự phân bố đô thị. Với câu hỏi về tỉ trọng trang trại, kiểm tra mốc thống kê và đủ các phương án trước khi khái quát kết luận.
