Câu hỏi: Năm 1784, Giêm Oát (Anh) đã làm gì?
- A. Sáng chế ra máy kéo sợi Gien-ni.
- B. Phát minh ra máy hơi nước.
- C. Phát minh ra máy dệt chạy bằng sức nước.
- D. Chế tạo thành công đầu máy xe lửa.
Đáp án đúng là B. Phát minh ra máy hơi nước. Theo cách diễn đạt của đề, đây là thành tựu gắn với Giêm Oát. Chính xác hơn, ông nổi tiếng vì cải tiến máy hơi nước, giúp máy hoạt động hiệu quả hơn và được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất.
Vì sao đáp án B đúng?
Máy hơi nước là phát minh gắn liền với tên tuổi Giêm Oát trong kiến thức lịch sử về Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất. Điểm cần hiểu rõ là máy hơi nước đã tồn tại trước ông; công lao nổi bật của Giêm Oát là cải tiến nó để sử dụng hiệu quả hơn. Vì vậy, khi đề dùng cụm “phát minh ra máy hơi nước”, cần hiểu theo cách quy ước của câu hỏi, không phải ông tạo ra chiếc máy hơi nước đầu tiên.
Máy hơi nước cung cấp sức kéo cho máy móc mà không còn phụ thuộc hoàn toàn vào sức người, sức vật nuôi hay dòng nước. Khả năng ứng dụng nguồn động lực này đã thúc đẩy sản xuất bằng máy và góp phần tạo nên bước chuyển sang nền văn minh công nghiệp. Đó là lý do phương án B phù hợp với cả nhân vật được hỏi lẫn bối cảnh lịch sử của đề.
Vì sao các phương án còn lại sai?
- A. Máy kéo sợi Gien-ni: Đây là sáng chế trong ngành dệt, gắn với Giêm Ha-gri-vơ, không phải thành tựu của Giêm Oát. Hai phát minh đều thuộc giai đoạn Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất nên dễ bị nhầm.
- C. Máy dệt chạy bằng sức nước: Phương án này nói về máy móc ngành dệt sử dụng sức nước. Nó khác với máy hơi nước gắn với Giêm Oát cả về loại máy lẫn nguồn động lực được nhấn mạnh trong câu hỏi.
- D. Đầu máy xe lửa: Đây là ứng dụng về sau của động lực hơi nước trong giao thông, không phải chiếc máy mà Giêm Oát được hỏi đến. Cần phân biệt việc cải tiến nguồn động lực với việc chế tạo phương tiện dùng nguồn động lực ấy.
Kiến thức liên quan cần phân biệt
Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất khởi đầu ở Anh vào giữa thế kỉ XVIII. Các cải tiến trong ngành dệt và việc sử dụng máy hơi nước thúc đẩy sản xuất cơ khí, góp phần đưa xã hội từ nền sản xuất chủ yếu dựa vào nông nghiệp sang thời đại văn minh công nghiệp. Khi học giai đoạn này, nên gắn mỗi nhân vật với đúng phát minh, đồng thời phân biệt máy tạo động lực với phương tiện ứng dụng động lực.
Sang Cách mạng công nghiệp lần thứ hai, động cơ đốt trong tạo tiền đề cho sự phát triển của ô tô, máy bay và làm tăng nhu cầu nhiên liệu dầu mỏ. Đây không phải máy hơi nước của Giêm Oát. Ở phạm vi lịch sử rộng hơn, thành tựu khoa học Hy Lạp – La Mã cổ đại đặt nền tảng cho tri thức về sau; phong trào Phục hưng tiếp nhận các giá trị văn hóa cổ điển ấy và sáng tạo giá trị mới. Các nội dung này thuộc những giai đoạn khác nhau, không nên gộp thành một sự kiện.
Cách nhận diện nhanh
Gặp tên Giêm Oát, hãy liên hệ ngay đến máy hơi nước và Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất. Sau đó đối chiếu loại thành tựu: máy kéo sợi, máy dệt là thiết bị ngành dệt; đầu máy xe lửa là phương tiện giao thông. Cách đối chiếu này giúp chọn đúng B mà không nhầm giữa nguồn động lực và ứng dụng của nó.
