Câu hỏi: Đai ôn đới gió mùa trên núi chỉ có ở miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ vì sao?
- A. Có địa hình núi cao đồ sộ nhất nước ta
- B. Là miền duy nhất có địa hình cao trên 2600 m
- C. Có địa hình phần lớn là đồi núi
- D. Có mùa đông lạnh nhất nước ta
Đáp án đúng là B. Là miền duy nhất có địa hình cao trên 2600 m. Đai ôn đới gió mùa trên núi cần độ cao đủ lớn để nhiệt độ giảm xuống mức thích hợp. Trong các miền địa lý của Việt Nam, chỉ miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ có địa hình vượt ngưỡng độ cao này.
Vì sao đáp án B đúng?
Độ cao trên 2600 m là dấu hiệu quyết định để nhận diện đai ôn đới gió mùa trên núi ở Việt Nam. Khi lên cao, nhiệt độ giảm dần; vì thế, những đỉnh núi đủ cao có điều kiện khí hậu khác rõ rệt so với vùng chân núi và sườn núi thấp. Đai khí hậu này không hình thành trên toàn bộ miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ mà chỉ xuất hiện ở những nơi đạt độ cao cần thiết.
Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ có các khối núi cao, tiêu biểu là khu vực Hoàng Liên Sơn ở Tây Bắc. Đây là miền địa lý duy nhất có địa hình vượt 2600 m, nên phương án B nêu đúng điều kiện trực tiếp giải thích sự phân bố của đai ôn đới gió mùa trên núi.
Vì sao các phương án còn lại không phù hợp?
- A. Có địa hình núi cao đồ sộ nhất nước ta: Nhận xét này dễ gây nhầm vì miền Tây Bắc có Hoàng Liên Sơn, khu vực núi cao nổi bật của Việt Nam. Tuy nhiên, nói «núi cao đồ sộ» chưa chỉ ra ngưỡng độ cao cần đạt để hình thành đai ôn đới. Phương án B chính xác hơn vì nêu rõ điều kiện trên 2600 m.
- C. Có địa hình phần lớn là đồi núi: Nhiều miền khác cũng có diện tích đồi núi lớn nhưng không có địa hình vượt 2600 m. Vì vậy, có nhiều đồi núi không đồng nghĩa với có đai ôn đới gió mùa trên núi.
- D. Có mùa đông lạnh nhất nước ta: Mùa đông lạnh không phải điều kiện quyết định sự xuất hiện của đai khí hậu này. Đông Bắc chịu tác động mạnh của gió mùa Đông Bắc và có mùa đông lạnh, nhưng không có các đỉnh núi đạt ngưỡng độ cao nêu trong đáp án B.
Kiến thức liên quan về địa hình và khí hậu
Khí hậu phân hóa theo độ cao vì nhiệt độ thay đổi khi địa hình nâng lên. Ở vùng núi rất cao, thời tiết mát hơn quanh năm, mùa hè ít nóng hơn vùng thấp và mùa đông lạnh. Đó là lý do một miền có khí hậu nhiệt đới vẫn có thể xuất hiện đai ôn đới trên những đỉnh núi đủ cao.
Gió mùa cũng tác động đến khí hậu miền núi; hướng địa hình có thể làm thay đổi mức độ đón gió giữa các sườn núi. Tuy nhiên, khi giải thích vì sao đai ôn đới gió mùa trên núi chỉ có ở một miền địa lý, cần phân biệt ảnh hưởng của gió mùa với điều kiện về độ cao. Trong câu hỏi này, ngưỡng trên 2600 m là căn cứ để chọn đáp án.
Mẹo nhận diện nhanh
Gặp câu hỏi về đai ôn đới gió mùa trên núi, hãy tìm phương án nêu độ cao trên 2600 m. «Nhiều đồi núi», «núi đồ sộ» hay «mùa đông lạnh» đều có thể gợi liên tưởng đến khí hậu mát lạnh, nhưng không thay thế được ngưỡng độ cao đặc trưng của đai này.
