Câu hỏi: a) Thông tin số là gì? Trình bày đặc điểm của thông tin số. b) Để đánh giá độ tin cậy của thông tin, em có thể dựa trên những yếu tố nào?
Đáp án: a) Thông tin số là thông tin được biểu diễn dưới dạng dữ liệu mà thiết bị số có thể lưu trữ, xử lý và truyền tải. Thông tin số có thể được xử lý nhanh, lưu trữ với dung lượng lớn, sao chép chính xác, truyền tải thuận tiện và kết hợp để tạo ra thông tin mới. b) Có thể đánh giá độ tin cậy của thông tin dựa vào nguồn cung cấp, tính cập nhật, tính khách quan và sự nhất quán với các nguồn khác. Đặc điểm kỹ thuật của thông tin số giúp việc sử dụng thuận tiện, nhưng không tự bảo đảm nội dung của nó là đáng tin.
Thông tin số là gì và có những đặc điểm nào?
Thông tin số là thông tin được biểu diễn bằng dữ liệu số, chẳng hạn các ký tự hoặc mã mà máy tính có thể xử lý. Một đoạn văn bản, bức ảnh hay tệp âm thanh trên điện thoại đều là những ví dụ quen thuộc. Cách biểu diễn này cho phép thiết bị điện tử lưu trữ, xử lý và truyền tải thông tin.
Nhờ khả năng tính toán của máy tính, dữ liệu có thể được tìm kiếm và phân tích nhanh. Thiết bị lưu trữ có thể chứa lượng lớn dữ liệu; tệp tin có thể được sao chép mà vẫn giữ nguyên nội dung nếu quá trình sao chép không gặp lỗi. Thông tin số cũng dễ truyền qua Internet và có thể kết hợp nhiều dạng dữ liệu: một bài trình chiếu, chẳng hạn, có thể chứa chữ, hình ảnh và âm thanh.
Dựa vào đâu để đánh giá độ tin cậy của thông tin?
Cần xem xét nguồn gốc, tính cập nhật, tính khách quan và sự nhất quán trước khi tin hoặc sử dụng một thông tin. Bốn yếu tố này giúp kiểm tra cả người đưa tin lẫn nội dung được đưa ra:
- Nguồn gốc: Xác định ai cung cấp thông tin và người đó có căn cứ hoặc chuyên môn phù hợp hay không. Một bài đăng không rõ tác giả cần được kiểm tra thêm.
- Tính cập nhật: Xem thời điểm công bố có phù hợp với vấn đề đang tìm hiểu không. Thông tin về một quy định có thể đã cũ dù từng đúng khi được đăng.
- Tính khách quan: Nhận diện nội dung có trình bày căn cứ, phân biệt sự kiện với ý kiến cá nhân và có cố tình bỏ qua thông tin bất lợi hay không.
- Sự nhất quán: Đối chiếu với các nguồn độc lập, đáng tin cậy khác. Nếu các nguồn đưa ra kết luận trái ngược, cần kiểm tra tiếp thay vì vội chọn một bên.
Phân biệt đặc điểm kỹ thuật và chất lượng thông tin
Khả năng sao chép chính xác tệp dữ liệu không đồng nghĩa với việc nội dung trong tệp là đúng. Một thông báo sai vẫn có thể được sao chép nguyên vẹn và lan truyền rất nhanh. Đây là điểm dễ nhầm khi trình bày đặc điểm của dữ liệu số.
Tương tự, thông tin được mã hóa để máy tính xử lý không phải lúc nào cũng là số liệu có thể đem cộng, trừ hay so sánh về lượng. Chẳng hạn, ảnh số được lưu bằng dữ liệu số, nhưng ý nghĩa của bức ảnh cần được xem xét trong ngữ cảnh. Vì vậy, sau khi nhận biết cách thông tin được lưu trữ và truyền tải, vẫn phải đánh giá riêng độ chính xác và độ tin cậy của nội dung.
Cách ghi nhớ nhanh
Với phần đặc điểm, nhớ theo quá trình lưu trữ – xử lý – sao chép – truyền tải – kết hợp. Với phần đánh giá độ tin cậy, tự hỏi: Ai đăng? Đăng khi nào? Có thiên vị không? Nguồn khác nói gì?
