Câu hỏi: Viết ba câu kể về những việc em làm trong ngày 30 Tết.
Đáp án đúng là bài làm mẫu sau: Sáng 30 Tết, em cùng bố mẹ dọn dẹp nhà cửa, lau chùi bàn thờ tổ tiên thật sạch sẽ để chuẩn bị đón Tết. Buổi chiều, em được mẹ hướng dẫn gói bánh chưng, thoạt đầu em khá vụng về nhưng dần dần cũng quen tay hơn. Tối đến, cả nhà cùng nhau sum họp, quây quần bên mâm cơm tất niên ấm cúng, cùng nhau xem chương trình Tết trên truyền hình.

Vì sao bài viết này đáp ứng đúng yêu cầu đề
Bài làm đạt yêu cầu vì kể đủ ba việc khác nhau trong ngày 30 Tết, mỗi việc nằm gọn trong một câu kể và cả ba câu đều xoay quanh một chủ đề thống nhất là chuẩn bị đón Tết. Ba câu lần lượt ứng với ba mốc thời gian buổi sáng, buổi chiều, buổi tối, nên mạch kể rất rõ ràng và người đọc theo dõi dễ dàng.
Về cấu tạo ngữ pháp, mỗi câu đều đủ hai thành phần chính là chủ ngữ và vị ngữ, ví dụ “em cùng bố mẹ dọn dẹp nhà cửa” (chủ ngữ: em cùng bố mẹ; vị ngữ: dọn dẹp nhà cửa). Câu văn cũng lồng được trạng ngữ chỉ thời gian ở đầu câu như “Sáng 30 Tết”, “Buổi chiều”, “Tối đến”, giúp người đọc nhận ra trình tự các việc làm trong ngày.
Ngoài ra, bài viết còn khắc họa được cảm xúc và bối cảnh ngày Tết qua các từ gợi tả như “sạch sẽ”, “vụng về”, “quen tay”, “ấm cúng”. Nhờ vậy đoạn văn không chỉ liệt kê công việc mà còn cho thấy không khí sum họp của gia đình, đúng tinh thần của một bài kể chuyện đời sống thường ngày.
Những lỗi thường gặp khi làm dạng đề này
Dạng đề kể việc làm trong ngày Tết dễ bị trừ điểm vì ba lỗi quen thuộc. Lỗi thứ nhất là kể lan man, viết thành đoạn văn dài năm bảy câu thay vì đúng ba câu như đề yêu cầu; đề đã ghi rõ “ba câu” nên số câu là một tiêu chí bắt buộc, không phải gợi ý.
Lỗi thứ hai là kể trùng ý, chẳng hạn câu một nói dọn nhà, câu hai nói lau nhà, câu ba nói quét sân — cả ba câu thực chất chỉ là một việc, học sinh dễ nhầm tưởng là đã kể ba việc. Lỗi thứ ba là dùng câu thiếu chủ ngữ hoặc thiếu vị ngữ do viết theo kiểu liệt kê, ví dụ “Sáng 30 Tết, dọn dẹp nhà cửa.” Câu này chưa xác định ai làm việc, không đạt yêu cầu câu kể hoàn chỉnh.
Một lỗi khác ít được chú ý là kể cả việc không xảy ra trong ngày 30 Tết, chẳng hạn xem pháo hoa đêm giao thừa hoặc chúc Tết ông bà — những việc này thuộc mùng Một, đưa vào bài sẽ sai mốc thời gian so với đề.
Kiến thức cần nắm để viết đúng dạng kể chuyện đời sống
Muốn viết chắc dạng bài này, cần nắm ba điểm nền tảng của câu kể trong chương trình tiểu học. Thứ nhất, câu kể dùng để kể, tả, giới thiệu hoặc nêu ý kiến; dấu hiệu nhận biết là câu kết thúc bằng dấu chấm và có nội dung trình bày một sự việc.
Thứ hai, câu cần đủ hai bộ phận chính. Chủ ngữ nêu người hoặc vật thực hiện hành động, vị ngữ nêu điều được kể về chủ ngữ. Có thể mở rộng câu bằng trạng ngữ chỉ thời gian đặt ở đầu, theo công thức: Trạng ngữ + Chủ ngữ + Vị ngữ.
Thứ ba, khi kể nhiều việc liên tiếp, nên sắp xếp theo trình tự thời gian hoặc theo mức độ quan trọng để mạch văn tự nhiên. Ngoài ra có thể dùng từ nối chỉ thời gian như “buổi sáng”, “sau đó”, “đến chiều”, “tối đến” làm điểm tựa cho trình tự, giúp người đọc hình dung diễn biến dễ hơn.
Mẹo nhận diện và triển khai nhanh dạng đề kể việc trong một ngày
Với đề yêu cầu kể N việc, hãy chia ngày thành N mốc thời gian rồi gắn mỗi mốc một việc — cách này gần như loại bỏ được lỗi trùng ý. Ví dụ chia sáng, chiều, tối, mỗi khung giờ chọn một việc khác nhau là đủ ba câu.
Một mẹo khác là dùng động từ mạnh ở đầu vị ngữ để câu có sức gợi tả như dọn dẹp, gói, lau chùi, quây quần, thay vì các động từ chung chung như làm, giúp, đi. Cuối cùng, sau khi viết xong nên đếm lại số câu và kiểm tra từng câu có đủ chủ ngữ, vị ngữ chưa; bước tự kiểm tra này thường quyết định điểm số ở dạng đề viết đoạn ngắn.
