Câu hỏi: Loại gió nào sau đây là nguyên nhân chính tạo nên mùa khô ở Nam Bộ nước ta?
- A. Gió mùa Đông Bắc.
- B. Gió phơn Tây Nam.
- C. Tín phong bán cầu Bắc.
- D. Gió mùa Tây Nam.
Đáp án đúng là C. Tín phong bán cầu Bắc. Khi gió mùa Tây Nam suy yếu, tín phong bán cầu Bắc hoạt động rõ hơn ở Nam Bộ, góp phần tạo nên thời kỳ ít mưa đặc trưng của mùa khô.
Vì sao tín phong bán cầu Bắc là đáp án đúng?
Tín phong bán cầu Bắc là luồng gió thổi từ khu vực áp cao cận chí tuyến về phía áp thấp xích đạo. Ở Nam Bộ, mùa khô gắn với thời kỳ gió mùa Tây Nam mang nhiều hơi ẩm suy yếu, trong khi tín phong bán cầu Bắc hoạt động và thời tiết nhìn chung ít mưa hơn mùa hạ.
Điểm cần phân biệt là tín phong góp phần tạo nên mùa khô không có nghĩa luồng gió này lúc nào cũng hoàn toàn không chứa hơi ẩm. Tính chất và lượng mưa còn phụ thuộc đường đi của gió cùng điều kiện địa hình. Với câu hỏi về nguyên nhân chính của mùa khô Nam Bộ, trong bốn phương án đã cho, C phù hợp nhất.
Vì sao các phương án còn lại sai?
- A. Gió mùa Đông Bắc: Loại gió này hoạt động vào mùa đông và thể hiện rõ tác động ở miền Bắc. Ảnh hưởng trực tiếp của nó đến Nam Bộ không phải căn cứ chính để giải thích mùa khô tại đây. Đây là phương án dễ nhầm vì cùng liên quan đến thời kỳ mùa đông.
- B. Gió phơn Tây Nam: Gió phơn có thể gây khô nóng, nhưng hình thành khi không khí vượt núi rồi đi xuống sườn khuất gió. Hiện tượng này thường được nhắc đến ở Trung Bộ, không phải nguyên nhân chính tạo mùa khô trên phạm vi Nam Bộ.
- D. Gió mùa Tây Nam: Gió này thường mang hơi ẩm và gây mưa nhiều cho Nam Bộ vào mùa hạ. Nó gắn với mùa mưa; khi suy yếu, điều kiện cho mùa khô mới rõ hơn.
Kiến thức liên quan về các loại gió
Để xác định nguyên nhân của một mùa khí hậu, cần xét đồng thời thời điểm hoạt động, hướng di chuyển và tác động gây mưa của từng loại gió. Nam Bộ có sự phân hóa mùa mưa và mùa khô rõ rệt: gió mùa Tây Nam gắn với mùa mưa, còn tín phong bán cầu Bắc gắn với thời kỳ ít mưa.
Gió phơn khác tín phong ở cơ chế hình thành. Gió phơn khô nóng chủ yếu do không khí đi qua núi, mất bớt hơi ẩm ở sườn đón gió rồi trở nên nóng, khô khi hạ xuống sườn khuất gió. Vì thế, dù gió phơn Tây Nam và tín phong bán cầu Bắc đều có thể liên quan đến thời tiết khô, không thể dùng hiện tượng khô nóng do gió phơn ở Trung Bộ để giải thích mùa khô Nam Bộ.
Cách nhận diện nhanh
Gặp câu hỏi về mùa khô ở Nam Bộ, hãy đối chiếu ngay với mùa mưa: gió mùa Tây Nam mang mưa, còn tín phong bán cầu Bắc gắn với mùa ít mưa. Nếu phương án nêu gió phơn, hãy kiểm tra địa hình núi và sườn khuất gió trước khi chọn.
