Câu hỏi: Viết các số có ba chữ số lập được từ ba thẻ số trong hình dưới đây.
Đáp án đúng là 810, 870, 890. Ba số có ba chữ số lập được từ ba thẻ số là 810, 870, 890; cả ba số đều có chữ số hàng trăm bằng 8 và chữ số hàng đơn vị bằng 0, nên chúng cũng là các số tròn chục.
Vì sao lập được các số 810, 870, 890
Mỗi số có ba chữ số được tạo thành bằng cách xếp ba thẻ số vào ba hàng: hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị. Thứ tự đặt thẻ quyết định giá trị của số, nên cùng một bộ thẻ có thể cho ra nhiều số khác nhau.
Ở bài này, ba thẻ được xếp sao cho chữ số 8 luôn đứng ở hàng trăm và chữ số 0 luôn đứng ở hàng đơn vị; chữ số hàng chục lấy từ thẻ còn lại. Cụ thể:
- Thẻ hàng chục là 1: được số 810, đọc là “tám trăm mười”, gồm 8 trăm, 1 chục và 0 đơn vị.
- Thẻ hàng chục là 7: được số 870, gồm 8 trăm, 7 chục và 0 đơn vị.
- Thẻ hàng chục là 9: được số 890, gồm 8 trăm, 9 chục và 0 đơn vị.
Cả ba số đều có chữ số tận cùng là 0, tức là hàng đơn vị bằng 0 — đúng đặc điểm của số tròn chục. Đây cũng là căn cứ để kiểm tra lại kết quả: nếu một số lập được mà không tận cùng bằng 0 thì cách xếp thẻ đã sai so với yêu cầu của hình.
Những lỗi thường gặp khi lập số từ ba thẻ số
Lỗi phổ biến nhất là đặt thẻ số 0 lên hàng trăm, tạo ra những “số” như 081 hay 018. Cách viết đó sai vì số có ba chữ số bắt buộc chữ số hàng trăm phải khác 0; 081 thực chất chỉ là số 81, có hai chữ số.
Lỗi thứ hai là bỏ sót hoặc lặp lại kết quả. Cách làm chắc chắn: cố định một thẻ ở hàng trăm, lần lượt đổi vị trí hai thẻ còn lại, ghi hết các cách xếp rồi gạch đi những số trùng nhau và những số mở đầu bằng 0. Với bộ thẻ có chữ số giống nhau, nhiều cách xếp khác nhau lại cho cùng một số, khi đó chỉ tính một lần.
Lỗi thứ ba là nhầm giữa hai yêu cầu: “lập được bao nhiêu số” (đếm số lượng) và “viết các số lập được” (liệt kê từng số). Đề này thuộc dạng thứ hai, nên phải viết rõ từng số, ngăn cách bằng dấu phẩy.
Hệ thống kiến thức liên quan
Số tròn chục là số có chữ số hàng đơn vị bằng 0, ví dụ 10, 20, 30, …, 810, 870, 890. Đây là dấu hiệu nhận biết nhanh nhất, không cần đọc cả số.
Về câu hỏi từ 800 đến 900 có bao nhiêu số tròn chục: liệt kê lần lượt 800, 810, 820, 830, 840, 850, 860, 870, 880, 890, 900 — tất cả 11 số. Mỗi bước nhảy là 10 đơn vị, nên có thể đếm bằng phép tính: (900 − 800) : 10 + 1 = 11.
Cấu tạo số có ba chữ số cần nắm:
- Chữ số hàng trăm nhận các giá trị từ 1 đến 9 (không nhận 0).
- Chữ số hàng chục và hàng đơn vị nhận các giá trị từ 0 đến 9.
- Giá trị của số = trăm × 100 + chục × 10 + đơn vị.
Mẹo ghi nhớ và cách nhận diện nhanh
Nhớ một câu: “Hàng trăm không được là 0, hàng đơn vị bằng 0 thì là số tròn chục.” Hai quy tắc này xử lý được gần như toàn bộ dạng bài lập số từ thẻ và dạng bài nhận diện số tròn chục.
Khi đếm số tròn chục trong một khoảng, lấy số cuối trừ số đầu, chia 10 rồi cộng 1. Khi lập số từ ba thẻ, làm theo thứ tự: chọn thẻ hàng trăm (bỏ thẻ 0) → hoán vị hai thẻ còn lại → ghi kết quả → loại số trùng. Làm đúng thứ tự này sẽ không bỏ sót số nào.
