Câu hỏi: Dữ liệu trong máy tính được mã hóa thành dãy bit vì:
- A. Dãy bit đáng tin cậy hơn
- B. Máy tính chỉ làm việc với hai kí tự 0 và 1
- C. Dãy bit được xử lí dễ dàng hơn
- D. Dãy bit chiếm ít dung lượng nhớ hơn
Câu hỏi: 15 MB tương đương với khoảng?
- A. 15.000 byte
- B. 150.000 byte
- C. 1.500.000 byte
- D. 15.000.000 byte
Câu hỏi: Đâu không phải là mạng không dây?
- A. 4G
- B. Cáp quang
- C. Wifi
- D. Bluetooth
Đáp án đúng là B. Máy tính chỉ làm việc với hai kí tự 0 và 1. Mọi dữ liệu trong máy tính đều phải chuyển về dạng nhị phân — dãy bit — vì phần cứng chỉ phân biệt được hai trạng thái. Hai câu còn lại: 15 MB tương đương khoảng 15.000.000 byte (đáp án D) và Cáp quang không phải mạng không dây (đáp án B).

Vì sao đáp án B đúng: máy tính chỉ hiểu hai trạng thái
Máy tính được cấu tạo từ các mạch điện tử, mỗi mạch chỉ nhận biết hai trạng thái vật lý: có dòng điện (mức cao) và không có dòng điện (mức thấp). Hai trạng thái đó được quy ước thành hai kí tự 0 và 1, gọi chung là bit. Vì vậy dữ liệu trong máy tính được mã hóa thành dãy bit không phải do lựa chọn ngẫu nhiên mà do giới hạn phần cứng: mọi thứ đưa vào máy — chữ, số, hình ảnh, âm thanh — bắt buộc phải biến thành chuỗi 0/1 thì bộ xử lí mới đọc được.
Cách mã hóa này còn thuận lợi cho tính toán: phép toán logic (AND, OR, NOT) và phép cộng nhị phân chỉ cần hai mức tín hiệu, mạch điện tương ứng trở nên đơn giản, ít lỗi và chạy nhanh. Ví dụ kí tự “A” trong bảng mã ASCII là 65 thập phân, tương ứng 01000001 nhị phân; bức ảnh số cũng chỉ là lưới các điểm ảnh, mỗi điểm được ghi bằng một dãy bit.
Vì sao các phương án A, C, D không phải nguyên nhân gốc
Ba phương án này đều mô tả một hệ quả đi kèm, không phải lí do buộc phải mã hóa. Chúng “trông có vẻ đúng” vì sau khi mã hóa thì đúng là dãy bit có những ưu điểm đó, nhưng ưu điểm không phải nguyên nhân.
- A. Dãy bit đáng tin cậy hơn — tính tin cậy đến từ thiết bị lưu trữ và cơ chế kiểm tra lỗi, không đến từ bản thân dãy 0/1.
- C. Dãy bit được xử lí dễ dàng hơn — đúng là dễ xử lí, nhưng dễ vì máy tính vốn chỉ làm việc với 0 và 1. Đảo ngược thứ tự nhân quả sẽ sai.
- D. Dãy bit chiếm ít dung lượng nhớ hơn — không có cơ sở: cùng một nội dung, biểu diễn nhị phân không hề nhỏ hơn biểu diễn thập phân; muốn lưu con số 15.000.000 dưới dạng bit cần tới 24 bit, dài hơn hẳn cách viết thông thường.
Phương án dễ nhầm nhất là C, vì nó diễn đạt đúng một sự thật về máy tính nhưng sai ở vai trò nguyên nhân — đề hỏi “vì sao buộc phải mã hóa”, đáp án phải là giới hạn “chỉ làm việc với 0 và 1”.
Vì sao 15 MB tương đương khoảng 15.000.000 byte
Đề dùng chữ “khoảng” nên có hai cách tính đều dẫn tới phương án D.
- Theo chuẩn nhị phân (1 KB = 1024 byte, 1 MB = 1024 KB): 15 × 1024 × 1024 = 15.728.640 byte.
- Theo cách tính thập phân thường gặp trên nhãn dung lượng (1 MB = 1.000.000 byte): 15 × 1.000.000 = 15.000.000 byte.
Cả hai kết quả đều gần 15.000.000 byte hơn hẳn các phương án còn lại, nên D là lựa chọn đúng. Phương án C (1.500.000) thiếu đúng một chữ số 0 — đây là bẫy quen thuộc khi đổi đơn vị; A và B lệch hàng chục đến hàng trăm lần.
Vì sao Cáp quang không phải mạng không dây
Cáp quang truyền dữ liệu bằng xung ánh sáng chạy trong sợi thủy tinh hoặc nhựa — phải có sợi cáp vật lý nối hai đầu, nên xếp vào nhóm mạng có dây. Ba phương án còn lại đều truyền qua sóng điện từ trong không gian: 4G dùng sóng vô tuyến của trạm thu phát di động, Wifi dùng sóng vô tuyến băng tần 2,4 GHz hoặc 5 GHz, Bluetooth dùng sóng vô tuyến tầm ngắn. Điểm cần nhớ: tiêu chí phân loại là môi trường truyền, không phải tốc độ — cáp quang nhanh hơn Wifi rất nhiều nhưng vẫn là mạng có dây.
Hệ thống kiến thức liên quan
Ba câu hỏi trên xoay quanh ba mảng kiến thức nền của Tin học: biểu diễn thông tin, đơn vị đo dung lượng và phân loại mạng máy tính.
- Bit và byte: bit là đơn vị nhỏ nhất, nhận giá trị 0 hoặc 1; 8 bit ghép thành 1 byte, đủ để mã hóa 256 kí tự.
- Bảng đơn vị: 1 byte = 8 bit; 1 KB = 1024 byte; 1 MB = 1024 KB; 1 GB = 1024 MB; 1 TB = 1024 GB. Nhà sản xuất thiết bị thường dùng hệ số 1000, còn hệ điều hành dùng 1024 — đó là lí do ổ cứng ghi 500 GB nhưng máy chỉ báo khoảng 465 GB.
- Mạng có dây: cáp xoắn đôi, cáp đồng trục, cáp quang.
- Mạng không dây: Wifi, Bluetooth, hồng ngoại, mạng di động 3G/4G/5G, vệ tinh.
Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh
Với câu hỏi “vì sao mã hóa thành dãy bit”, chỉ cần bám đúng một câu: phần cứng chỉ có hai trạng thái — có điện và không có điện — nên chỉ hiểu 0 và 1. Mọi phương án nói về “tin cậy”, “dễ xử lí”, “ít dung lượng” đều là hệ quả, không phải nguyên nhân.
Với câu đổi đơn vị, nhớ mốc 1 MB = 1.000.000 byte (thập phân) hoặc xấp xỉ 1.048.576 byte (nhị phân); đổi MB sang byte chỉ việc thêm 6 chữ số 0. Với câu phân loại mạng, nhìn từ khóa: có chữ “cáp” là có dây, còn “sóng”, “không dây”, các tên 3G/4G/5G/Wifi/Bluetooth đều thuộc nhóm không dây.
