Cho hình chóp SABCD có đáy ABCD là hình chữ nhật: Đáp án

Câu hỏi: Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình chữ nhật tâm O, SA ⟂ (ABCD). Biết SA = 3√30a/10, AB = a, AD = 3a. Gọi H là hình chiếu của A lên BD. Số đo góc phẳng nhị diện [S, BD, A] bằng bao nhiêu?

  • A. 45°.
  • B. 60°.
  • C. 90°.
  • D. 30°.

Đáp án đúng là B. 60°. Trong hình chóp S.ABCD, góc phẳng nhị diện [S, BD, A] là góc SHA. Từ các độ dài đã cho, ta tính được tan∠SHA = SA/AH = √3, suy ra ∠SHA = 60°.

Hình chóp S.ABCD có đáy hình chữ nhật, đường cao SA và hình chiếu H của A trên BD

Vì sao góc phẳng nhị diện bằng 60°?

Muốn tính góc phẳng nhị diện [S, BD, A], trước hết cần xác định hai đường thẳng cùng vuông góc với cạnh chung BD tại H. Đó là HA trong mặt đáy và HS trong mặt bên (SBD).

  1. Trong tam giác ABD vuông tại A, định lý Pythagore cho BD² = AB² + AD² = a² + (3a)² = 10a². Vậy BD = a√10.
  2. AH là đường cao ứng với cạnh huyền BD. Tính diện tích tam giác ABD theo hai cách, ta có AH × BD = AB × AD. Do đó AH = (a × 3a)/(a√10) = 3a/√10.
  3. Vì SA ⟂ (ABCD) nên SA ⟂ BD. Lại có AH ⟂ BD theo định nghĩa hình chiếu vuông góc. Hai đường SA và AH cắt nhau trong mặt phẳng (SAH), vì vậy BD ⟂ (SAH), kéo theo BD ⟂ SH. Góc SHA chính là góc phẳng nhị diện cần tìm.
  4. Tam giác SAH vuông tại A nên tan∠SHA = SA/AH = (3√30a/10)/(3a/√10) = √3. Vì ∠SHA là góc nhọn, suy ra ∠SHA = 60°.

Có thể kiểm tra thêm bằng định lý Pythagore: SH² = SA² + AH² = 18a²/5, nên SH = 3√10a/5. Độ dài SH không cần thiết để tính góc bằng tang, nhưng phải thỏa mãn hệ thức này.

Vì sao các phương án còn lại sai?

Cả ba phương án còn lại đều không phù hợp với tỉ số SA/AH = √3 đã tính được.

  • A. 45°: Nếu ∠SHA = 45° thì tan∠SHA = 1, tương ứng SA = AH. Ở đây SA = √3 × AH.
  • C. 90°: Đây là phương án dễ nhầm khi thấy SA ⟂ (ABCD). Tuy nhiên, góc cần tìm là góc giữa SH và HA, không phải góc giữa SA và HA. Tam giác SAH vuông tại A nên góc tại H không thể bằng 90°.
  • D. 30°: Góc 30° có tang bằng 1/√3. Tỉ số này là AH/SA, tức tang của góc ASH, chứ không phải góc SHA mà đề hỏi.

Kiến thức cần dùng để xác định góc nhị diện

Góc phẳng nhị diện được tạo bởi hai tia nằm trong hai mặt của nhị diện, cùng xuất phát từ một điểm trên cạnh chung và cùng vuông góc với cạnh đó. Vì thế, biết SA vuông góc với đáy chưa đủ để lấy ngay một góc chứa SA làm đáp án: cần xác định đúng hai tia vuông góc với BD.

Trong bài này, H nằm trên BD, HA nằm trong mặt đáy (ABD), còn HS nằm trong mặt bên (SBD). Hai tia HA và HS đều vuông góc với BD, nên góc giữa chúng là góc SHA. Sau bước dựng góc, bài toán không gian trở thành bài toán lượng giác trong tam giác vuông SAH.

Cách nhận diện nhanh dạng bài này

Khi đề cho hình chiếu H của một điểm lên cạnh nhị diện, hãy kiểm tra ngay đoạn nối điểm đó với H có vuông góc cạnh chung hay không. Tiếp theo, dùng đường cao của hình chóp để chứng minh đoạn nối đỉnh S với H cũng vuông góc cạnh chung. Với tam giác vuông SAH, nhớ xác định đúng góc tại H trước khi chọn tỉ số lượng giác.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *