Câu hỏi: Do tác động của gió mùa Đông Bắc nên nửa đầu mùa đông ở miền Bắc nước ta thường có kiểu thời tiết nào?
- A. Lạnh, ẩm.
- B. Lạnh, khô.
- C. Mát mẻ, mưa nhiều.
- D. Nóng, ẩm.
Đáp án đúng là B. Lạnh, khô. Trong nửa đầu mùa đông, gió mùa Đông Bắc đưa không khí lạnh từ lục địa châu Á xuống miền Bắc nước ta. Khối khí này có tính chất khô nên thời tiết thường lạnh và ít mưa.
Vì sao đáp án B đúng?
Gió mùa Đông Bắc trong nửa đầu mùa đông chủ yếu mang đặc tính của không khí lạnh từ lục địa. Khi tràn xuống miền Bắc, khối khí này làm nhiệt độ giảm, tạo nên thời tiết lạnh. Do xuất phát từ vùng lục địa và chưa nhận thêm nhiều hơi ẩm từ biển, nó cũng khiến thời tiết thường khô, lượng mưa ít.
Đề hỏi kiểu thời tiết thường có trong một giai đoạn cụ thể, không hỏi đặc điểm của cả mùa đông. Vì vậy, cần xét đồng thời hai yếu tố: nhiệt độ thấp và tính chất khô của khối khí vào nửa đầu mùa. Cặp đặc điểm phù hợp là “lạnh, khô”.
Vì sao các phương án còn lại sai?
- A. Lạnh, ẩm: Dễ nhầm vì vẫn có đặc điểm “lạnh”. Tuy nhiên, thời tiết lạnh, ẩm thường gắn với nửa sau mùa đông, khi gió mùa Đông Bắc đi qua biển và nhận thêm hơi ẩm. Nó không phải kiểu thời tiết tiêu biểu mà đề hỏi ở nửa đầu mùa đông.
- C. Mát mẻ, mưa nhiều: “Mát mẻ” không thể hiện đúng mức giảm nhiệt do không khí lạnh gây ra. “Mưa nhiều” cũng trái với đặc điểm ít mưa của nửa đầu mùa đông ở miền Bắc.
- D. Nóng, ẩm: Đây là kiểu thời tiết trái với tác động của không khí lạnh. Nóng, ẩm gợi đến điều kiện thời tiết mùa hạ hơn là nửa đầu mùa đông chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc.
Kiến thức liên quan về gió mùa Đông Bắc
Gió mùa Đông Bắc gắn với khối không khí lạnh hình thành từ áp cao Siberia ở lục địa châu Á và di chuyển xuống nước ta. Nguồn gốc lục địa giúp giải thích vì sao gió có tính chất lạnh, khô khi ảnh hưởng đến miền Bắc trong nửa đầu mùa đông. Từ nguồn gốc của khối khí có thể suy ra tác động chính: nhiệt độ giảm, không khí khô và mưa ít.
Cần phân biệt thời điểm trong mùa đông vì tính chất của gió có thể thay đổi trên đường di chuyển. Về nửa sau mùa đông, gió mùa Đông Bắc có thể đi qua biển, nhận thêm hơi ẩm và gây thời tiết lạnh, ẩm ở miền Bắc. Sự khác biệt này là lý do các câu hỏi địa lí thường nêu rõ “nửa đầu” hoặc “nửa sau” mùa đông.
Mẹo nhận diện nhanh
Gặp câu hỏi về thời tiết miền Bắc do gió mùa Đông Bắc, hãy xác định giai đoạn của mùa đông trước khi chọn đáp án: nửa đầu mùa đông gắn với lạnh, khô; nửa sau mùa đông có thể lạnh, ẩm. Không chọn chỉ vì một phương án có chữ “lạnh” mà bỏ qua đặc điểm về độ ẩm.
