Câu hỏi: Ý nghĩa kinh tế của vị trí địa lý nước ta là gì?
- A. Tự nhiên phân hóa đa dạng giữa Bắc – Nam, Đông – Tây.
- B. Nguồn tài nguyên sinh vật và khoáng sản vô cùng giàu có.
- C. Thuận lợi giao lưu với các nước trong khu vực và thế giới.
- D. Thuận lợi để xây dựng nền văn hóa tương đồng với khu vực.
Đáp án đúng là C. Thuận lợi giao lưu với các nước trong khu vực và thế giới. Đây là ý nghĩa kinh tế của vị trí địa lý nước ta: vị trí của Việt Nam tạo điều kiện kết nối giao thông, trao đổi hàng hóa và hợp tác với các nước.
Câu hỏi: Vị trí địa lí và hình thể đã tạo nên điều gì?
- A. Khí hậu nhiệt đới có 4 mùa rõ rệt.
- B. Sự phân hóa đa dạng của tự nhiên.
- C. Sông ngòi nhiều nước quanh năm.
- D. Tài nguyên khoáng sản phong phú.
Đáp án đúng là B. Sự phân hóa đa dạng của tự nhiên. Vị trí địa lí cùng hình thể lãnh thổ dài, hẹp và có nhiều đồi núi góp phần tạo nên sự khác biệt về khí hậu, địa hình, đất đai, sông ngòi và sinh vật giữa các vùng.
Vì sao hai đáp án này đúng?
Ở câu thứ nhất, từ cần chú ý là kinh tế. Vị trí của Việt Nam tạo thuận lợi cho việc kết nối với các nước láng giềng cũng như các tuyến giao thông biển. Nhờ đó, nước ta có điều kiện trao đổi hàng hóa, tham gia mạng lưới sản xuất và cung ứng, thu hút đầu tư, phát triển xuất khẩu. Phương án C nêu trực tiếp lợi thế giao lưu ấy, thay vì chỉ mô tả một đặc điểm tự nhiên của lãnh thổ.
Ở câu thứ hai, đề hỏi tác động tổng hợp của vị trí địa lí và hình thể. Lãnh thổ kéo dài theo hướng Bắc – Nam, hẹp ngang ở nhiều nơi; cùng với địa hình nhiều đồi núi, những đặc điểm đó góp phần làm thiên nhiên khác nhau giữa các vùng. Sự khác biệt thể hiện ở nhiều yếu tố, từ khí hậu, địa hình đến đất đai, sông ngòi và sinh vật. Vì vậy, phương án B bao quát hơn một biểu hiện tự nhiên riêng lẻ.
Vì sao các phương án còn lại sai?
Với câu thứ nhất, A nói về sự phân hóa tự nhiên, không trả lời trực tiếp câu hỏi về ý nghĩa kinh tế. Đây là phương án dễ nhầm với đáp án B của câu thứ hai vì cả hai đều đề cập đến thiên nhiên. B nói về tài nguyên: tài nguyên có giá trị đối với kinh tế, nhưng không phải lợi thế giao lưu kinh tế trực tiếp mà câu hỏi yêu cầu xác định; cách nói “vô cùng giàu có” cũng quá tuyệt đối. D thuộc phương diện văn hóa, không phải kinh tế.
Với câu thứ hai, A sai vì không thể khái quát khí hậu cả nước là “có 4 mùa rõ rệt”; đặc điểm mùa thay đổi theo vùng. C chỉ xét sông ngòi, hơn nữa lượng nước sông còn biến đổi theo mùa, nên “nhiều nước quanh năm” không đúng cho mọi nơi. D chỉ nêu một loại tài nguyên, không thể hiện sự phân hóa của nhiều thành phần tự nhiên do vị trí và hình thể tạo nên.
Kiến thức liên quan: phân biệt tác động kinh tế và tự nhiên
Khi xét vị trí địa lý Việt Nam, cần xác định đề đang hỏi về lĩnh vực nào. Ở phương diện kinh tế, hãy liên hệ vị trí trên bản đồ với đường giao thông, biển, các nước láng giềng và khả năng giao lưu, phát triển kinh tế. Một vị trí thuận lợi mở ra cơ hội kết nối, còn mức độ khai thác cơ hội đó phụ thuộc vào nhiều điều kiện khác.
Ở phương diện tự nhiên, cần xét đồng thời vị trí và hình thể lãnh thổ. Sự kéo dài, hẹp ngang và địa hình nhiều đồi núi góp phần tạo khác biệt giữa các vùng về khí hậu, địa hình, đất đai, sông ngòi và sinh vật. Những khác biệt ấy vừa tạo điều kiện phát triển các hoạt động kinh tế đa dạng, vừa đặt ra yêu cầu thích ứng với đặc điểm của từng vùng.
Cách nhận diện nhanh
Gặp cụm “ý nghĩa kinh tế”, ưu tiên phương án nói về giao lưu, vận tải, thương mại hoặc hợp tác; đừng chọn một đặc điểm tự nhiên chỉ vì nó cũng có thể đem lại lợi ích kinh tế. Gặp câu hỏi về tác động của vị trí địa lí và hình thể đối với thiên nhiên, tìm phương án khái quát sự khác biệt giữa các vùng, thay vì chỉ nêu khí hậu, sông ngòi hoặc khoáng sản.
